ΘΕΣΜΟΦΟΡΙΑΖΟΥΣΕΣ του Αριστοφάνη

Ε.Θ.Α.Λ. (ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ), ΚΥΠΡΟΣ

Με την πολύπλευρη και πολυεπίπεδη κωμωδία του Αριστοφάνη, Θεσμοφοριάζουσες, παραγωγή της ΕΘΑΛ, ανοίγει η φετινή αυλαία του «Διεθνούς Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος». Οι γυναίκες θέλοντας να ξεμπερδεύουν από τον μισογύνη Ευριπίδη, καθώς έχουν προσβληθεί μέσα από τα έργα του, εκμεταλλεύονται την κάλυψη που τους παρέχουν τα Θεσμοφόρια και αποφασίζουν να θέσουν σε κίνηση σχέδιο εξόντωσης του ποιητή. Μοναδικός τρόπος για να αποτρέψει τον κίνδυνο ο Ευριπίδης είναι να στείλει στη γιορτή, άβατη για τους άνδρες, έναν δικό του άνθρωπο ντυμένο γυναικεία, για να τον υπερασπίσει. Τη δύσκολη αυτή αποστολή αναλαμβάνει ο Μνησίλοχος. Κατά την ενθουσιώδη προσπάθειά του να δικαιώσει τον Ευριπίδη, ο Μνησίλοχος προδίδει τον ανδρισμό του και τα πράγματα περιπλέκονται.

▪ Με αγγλικούς και ρωσικούς υπέρτιτλους

IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
IMG
Περίληψη

Οι γυναίκες της Αθήνας είναι ξεσηκωμένες εναντίον του ποιητή Ευριπίδη κατηγορώντας τον ότι έχει προσβάλει και διασύρει το γυναικείο φύλο μέσα στις τραγωδίες του, παρουσιάζοντάς τες κακές, πανούργες και άπιστες. Θέλοντας να ξεμπερδεύουν από τον μισογύνη Ευριπίδη εκμεταλλεύονται την κάλυψη που τους παρέχουν τα Θεσμοφόρια, η ετήσια γιορτή της γονιμότητας αφιερωμένη στη Δήμητρα και την Περσεφόνη, και αποφασίζουν να θέσουν σε κίνηση σχέδιο εξόντωσης του ποιητή.

Μοναδικός τρόπος για να αποτρέψει τον κίνδυνο ο Ευριπίδης είναι να στείλει στη γιορτή, άβατη για τους άνδρες, έναν δικό του άνθρωπο ντυμένο γυναικεία, για να τον υπερασπίσει. Ζητά από έναν συνάδελφό του τραγικό ποιητή, τον θηλυπρεπή Αγάθωνα, να παρευρεθεί στη γιορτή προκειμένου να κατασκοπεύσει γι’ αυτόν και να τον υπερασπιστεί. Ο Αγάθωνας, ωστόσο, αρνείται να πάει στη γιορτή πιστεύοντας ότι οι γυναίκες θα τον ζηλέψουν και φοβούμενος την αποκάλυψη της ταυτότητάς του.

Τη δύσκολη αυτή αποστολή αναλαμβάνει τελικά ο Μνησίλοχος, συγγενής του Ευριπίδη. Ο Ευριπίδης τον ξυρίζει, τον ντύνει με γυναικεία ρούχα, δανεισμένα από τον Αγάθωνα και τον στέλνει στα Θεσμοφόρια. Κατά την ενθουσιώδη προσπάθειά του να δικαιώσει τον Ευριπίδη ο Μνησίλοχος προδίδει τον ανδρισμό του και τα πράγματα περιπλέκονται. Οι γυναίκες ειδοποιούν την εξουσία και αυτή διατάζει την αυστηρή φρούρησή του ώσπου να ’ρθει η ώρα της ποινής. Μα ο Ευριπίδης αγρυπνεί. Βάζει σε εφαρμογή διάφορα σχέδια, το ένα πιο έξυπνο και πιο κωμικό από το άλλο, και καταφέρνει στο τέλος να ελευθερώσει τον Μνησίλοχο.

Στις Θεσμοφοριάζουσες, οι οποίες αποτελούν μια από τις τρεις σωζόμενες «γυναικείες» κωμωδίες του Αριστοφάνη, σκιαγραφείται με χιούμορ και ειρωνεία η ανθρώπινη αδυναμία. Οι Θεσμοφοριάζουσες παρουσιάστηκαν το 411π.Χ., πέντε χρόνια πριν από τον θάνατο του τραγικού ποιητή Ευριπίδη.

 

Σκηνοθετικό σημείωμα

Γιατί το καινούριο δεν μπορεί να γκρεμίζει ό,τι παλιό υπάρχει
«Θεατρική παράδοση δεν κληρονομήσαμε, βέβαια, από τους αρχαίους και κανένα απ’ τα μυστικά της τέχνης του δεν πέρασε σ’ εμάς. Μα υπάρχει η αξιόλογη παράδοση που χτίσαμε  εμείς οι ίδιοι στον αιώνα τούτο. Γιατί δεν είναι λίγοι οι νεοέλληνες καλλιτέχνες κάθε κλάδου που με αγάπη, θέρμη και κατανόηση αγκάλιασαν τα σαράντα κείμενα, που αποτελούνε σήμερα τον αρχαίο δραματικό θησαυρό και δημιούργησαν τη σύγχρονη παράδοσή του». Τάδε έφη ο Αλέξης Σολομός, ο σπουδαίος αυτός θεατράνθρωπος, που έφυγε από τη ζωή πριν λίγο καιρό. Ο Σολομός υπήρξε ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της «σχολής» του Εθνικού Θεάτρου στις δεκαετίες του ’60, του ’70, όταν από την άλλη ο Κάρολος Κουν με το Θέατρο Τέχνης υποστήριζε «…ότι ανάμεσα στους σημερινούς Έλληνες και  τους μακρινούς  προγόνους τους υπάρχει μια αδιάσπαστη οργανική σχέση που θέτει  τους συγχρόνους ενώπιον  των ευθυνών που συνεπάγεται  μια τέτοια πίστη». Μ’ άλλα λόγια πίστευε ότι ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσουν οι συμπατριώτες του τους αρχαίους  ήταν η δική τους αυτογνωσία. Από το 1932 που ανέβασε με τους μαθητές του στο Κολλέγιο τους Όρνιθες, τον Πλούτο και τους Βατράχους, έως τους  Αχαρνής και την Ειρήνη, μία είναι η κυριαρχούσα αισθητική αρχή του: ο λαϊκός εξπρεσιονισμός, ο οποίος, αν και στην αρχή απορρίφθηκε από τους αισθητικούς ως αδόκιμος και αντιφατικός όρος, σήμερα είναι αποδεκτός πέρα για πέρα, και μία η κοινωνικο-ιδεολογική θέση του:  η ελληνικότητα». Ο Κουν επανέφερε την ερμηνεία του αρχαίου δράματος (κωμωδία και τραγωδία) στο ελληνικό κέντρο του. Έβλεπε την αρχαία Ελλάδα με μάτια ελληνικά και όχι γερμανικά, αποκαθιστώντας έτσι την ελληνική πολιτισμική ματιά στη διαχρονία της. Διαχρονικό ήταν γι’ αυτόν το λαϊκό πανηγύρι, τα φαλλικά αποκριάτικα δρώμενα  με τις πανάρχαιες ρίζες, όπως και νεότερα στοιχεία του λαϊκού πολιτισμού όπως ο καραγκιόζης, οι λαϊκές ζωγραφιές του Θεόφιλου και του Παναγιώτη Ζωγράφου, το μπουλούκι, ο Κουταλιανός… Ο Κουν προσέγγιζε τη λαϊκότητα με την ταπεινότητα του μαθητή και όχι με την οίηση του λογίου. Είχε εξάλλου καλούς οδηγητές στο δρόμο αυτόν: τον Κόντογλου, τον Τσαρούχη, τον Διαμαντή Διαμαντόπουλο, τον Χατζιδάκη. Για τη γενιά μας, που είχαμε τη θεϊκή τύχη να παρακολουθήσουμε στην Επίδαυρο και στο Ηρώδειο, το Λυκαβηττό (αργότερα προστέθηκαν τα Νταμάρια και τα υπόλοιπα ανοιχτά αμφιθέατρα στις παρυφές της Αθήνας κ.ά.), τις παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης και του Εθνικού, όλα αυτά αποτελούν παρακαταθήκες, μας σημάδεψαν και ίσως μας στοίχειωσαν. Ακολούθησε και ο Ευαγγελάτος με δυο πολύ σπουδαίες παραστάσεις του στη δεκαετία του ’80, τους Βατράχους και την Ειρήνη του… Να προσθέσω και τις έξοχες διαπραγματεύσεις αριστοφανικής κωμωδίας από τον Θ.Ο.Κ.- Εύης Γαβριηλίδης (Όρνιθες) και Νίκος Χαραλάμπους (Βάτραχοι).

Στη φετινή μας διαπραγμάτευση -πρώτη ουσιαστικά στο φιλόξενο κοίλον του Κουρίου κ.ά- μιας Αριστοφανικής κωμωδίας, ως ακολουθίας της απόπειράς μας να διαβάσουμε με ένα ριζοσπαστικό τρόπο προηγουμένως την αρχαία τραγωδία (Φιλοκτήτης, 2014), προστρέχουμε στο… μιούζικ χωλ, μεταφέρουμε τη δράση, τη συνάθροιση των Γυναικών από τον Ναό… σε μια αμμουδιά, σε μια πλαζ, κάπου κοντά στον Εναέριο του παραλιακού μετώπου της Λεμεσού. Η όψη, τα ενδύματα, οι ήχοι, το… λίκνισμα των ηρωίδων και των  ηρώων της κωμωδίας του Αριστοφάνη επιστρέφει στη σκηνή στη μετάφραση του Κωστή Κολώτα, 20 χρόνια μετά το παρθενικό της ανέβασμα στην Κύπρο, από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου με τον Σωτήρη Μουστάκα στον ρόλο του Μνησίλοχου.

Ριψοκίνδυνη κατάβαση η αποψινή εμπειρία με αφορμή τις 140 πρεμιέρες του Θεάτρου.

Αλλά και πότε δεν είναι επικίνδυνο στις μέρες μας το να κάνεις θέατρο…

Μηνάς Τίγκιλης

 

Βιογραφικό θεατρικού σχήματος

Ε.Θ.Α.Λ. (Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού), Κύπρος
Οι διεργασίες για τη δημιουργία ενός μόνιμου επαγγελματικού θιάσου στη Λεμεσό χρονολογούνται πολύ πριν από την ίδρυση της ΕΘΑΛ, αφού η ιδέα αυτή αποτελούσε συχνά αντικείμενο συζήτησης στους κόλπους διάφορων πνευματικών και καλλιτεχνικών ομάδων. Όμως μια πιο ουσιαστική μορφή θα πάρουν από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν πλέον θα ξεφύγουν από το θεωρητικό τους επίπεδο και θα εισέλθουν στο στάδιο της υλοποίησης.

Μπορεί η αρχική ιδέα του Δήμου για σύσταση υπό του Δήμου θεατρικής εταιρείας να μην υλοποιήθηκε εφ’ εαυτής, να μην έγινε δηλαδή ποτέ δημοτικό θέατρο, όμως μετά το αγκάλιασμά της από μια πλατιά ομάδα πνευματικών ανθρώπων και καλλιτεχνών της πόλης, υλοποιήθηκε με κάποια διαφοροποίηση, που έτυχε της έγκρισης του Δημοτικού Συμβουλίου. Να δημιουργηθεί μεν ιδιωτικός θίασος, ο Δήμος όμως θα ερχόταν αρωγός της προσπάθειας με διάφορους τρόπους.

Ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις του βασικού ιδρυτικού πυρήνα, το καλοκαίρι του 1988, λαμβάνεται οριστικά η ιστορική απόφαση της ίδρυσης επαγγελματικού θιάσου στην πόλη της Λεμεσού. Έτσι γεννήθηκε η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης, ο πρώτος επαγγελματικός θίασος στην ιστορία της πόλης, αλλά και ο πρώτος που δημιουργήθηκε ποτέ εκτός πρωτεύουσας. Η Ιδρυτική Συνέλευση της ΕΘΑΛ έγινε στο Δημοτικό Μέγαρο Λεμεσού στις 11 Δεκεμβρίου 1988.

Τα πρώτα χρόνια ήταν, φυσικά, δύσκολα. Τα γραφεία στεγάστηκαν στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο, σε χώρο που παραχώρησε ευγενώς ο Δήμος Λεμεσού, ενώ στον ίδιο χώρο φιλοξενήθηκαν και οι παραστάσεις του θιάσου για τα πρώτα τρία χρόνια. Στον οικονομικό τομέα η ΕΘΑΛ εξασφάλισε αμέσως τη στήριξη του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, αφού ο θίασος που πληρούσε όλους τους όρους και προϋποθέσεις, εντάχθηκε στο πρόγραμμα επιχορήγησης ελεύθερων θεάτρων. Η συμπαράσταση του Δήμου ήταν επίσης αμέριστη, αφού, εκτός των γραφείων και της οικονομικής του στήριξης, τέσσερα από τα έντεκα μέλη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΘΑΛ, βάσει ειδικής πρόνοιας του Καταστατικού, ήταν οι Δημοτικοί Σύμβουλοι. Το μήνυμα ήταν σαφές: η πόλη της Λεμεσού αποκτούσε το δικό της θέατρο, το οποίο έπρεπε να το αγκαλιάσουν και να το στηρίξουν όλοι.

Η ΕΘΑΛ από την ίδρυσή της και μέχρι σήμερα λειτουργεί ως Κεντρική, Δεύτερη και Παιδική/Νεανική Σκηνή οι οποίες δίνουν τακτικές παραστάσεις στην έδρα της, ενώ πραγματοποιούν ανελλιπώς περιοδείες σε όλες τις πόλεις και σε μεγάλα αγροτικά κέντρα της Κύπρου, υλοποιώντας έτσι στην πράξη τον χαρακτήρα της ως αποκεντρωτικού θιάσου.

Η πρώτη εμφάνιση της ΕΘΑΛ στα θεατρικά δρώμενα του τόπου έγινε στις 23 Απριλίου 1989 με την Παιδική Σκηνή, η οποία ανέβασε το έργο της Βασιλικής Φωτίου Ειρήνη, Ειρηνάκι, Ειρηνούλα, σε σκηνοθεσία Τάσου Αναστασίου. Σ’ ένα μήνα ακριβώς, στις 23 Μαΐου 1989, ακολούθησε η πρώτη εμφάνιση της Κεντρικής Σκηνής, με το έργο του Ρίτσαρντ Νας Ο Βροχοποιός.

Από τότε μέχρι σήμερα η ΕΘΑΛ στεγάζεται στον Τεχνοχώρο στα Ακίνητα του Δήμου Λεμεσού. 140 παραγωγές από την Κεντρική, Δεύτερη και τη Παιδική Σκηνή. Δεκάδες πολιτιστικές εκδηλώσεις, τιμητικά αφιερώματα, περιοδείες στην Ελλάδα. Εκατοντάδες συνεργασίες με καλλιτέχνες του Θεάτρου της Κύπρου.

▪ Κυριακή 3 Ιουλίου │Αρχαίο Ωδείο Πάφου [επίσημη έναρξη Φεστιβάλ]
▪ Σάββατο 9 Ιουλίου│Αρχαίο Θέατρο Κουρίου
▪ Δευτέρα 11 Ιουλίου│Αμφιθέατρο Μακαρίου Γ΄, Λευκωσία

Μετάφραση: Κωστής Κολώτας
Σκηνοθεσία: Μηνάς Τίγκιλης
Σκηνικά/Κοστούμια: Λάκης Γενεθλής
Σχεδιασμός φωτισμών: Παναγιώτης Μανούσης
Μουσική σύνθεση: Δημήτρης Ζαχαρίου
Χορογραφίες: Λάμπρος Λάμπρου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Θεοδώρα Βήχα
Βοηθός  Χορογράφου: Έλενα Γαβριήλ

Διανομή:
Μνησίλοχος: Κώστας Βήχας
Ευριπίδης: Παναγιώτης Λάρκου
Αγάθωνας: Φίλιππος Σοφιανός
Κλεισθένης: Ευτύχιος Πουλλαΐδης
Θεράπων Αγάθωνα, Τοξότης: Μαρίνος Ρωμαίος Καλότυχος

Χορός:
Μέλανη Στέλιου (Κηρύκαινα),
Πάολα Χατζηλαμπρή (Γυναίκες Α΄, Β΄, Γ΄),
Ήβη Νικολαΐδου (Γυναίκες Α΄, Β΄, Γ΄),
Θέμις Ππολού (Γυναίκες Α΄, Β΄, Γ΄),
Μικαέλλα Θεοδουλίδου (Ελάφιον Α΄),
Έλενα Χειλέτη (Ελάφιον Β΄),
Βαρβάρα Χριστοφή (Ελάφιον Β΄),
Έλενα Γαβριήλ,
Στέφανη Μαυροκορδάτου